تبلیغات
شناخت و معرفی اسلام - آیت الله شیخ جعفر سبحانى تبریزی
سه شنبه 2 فروردین 1390

آیت الله شیخ جعفر سبحانى تبریزی

   نوشته شده توسط: AMIR HASSAN SINAEE    نوع مطلب :علماء ،

یكى از فقیهانى كه سالیان دراز به تدریس و تربیت شاگردان، تبلیغ معارف دینى، و تحقیق و تألیف و ترجمه كتابهاى ارزنده علمى و خدمات جاودانه اشتغال داشته و دارد، متفكر بزرگ اسلامى و اندیشمند سترگ معاصر، فقیه اصولى، مفسر رجالى، متكلم ادیب، و فیلسوف مورخ، حضرت آیت الله حاج شیخ جعفر سبحانى دام ظله العالى است. حضرت آیت الله سبحانى در 28 شوال المكرم 1347 ق (20 فروردین 1308 ش) در تبریز در خانواده علم و تقوا و فضیلت دیده به جهان گشود. پدر بزرگوار ایشان: زاهد وارسته، مرحوم آیت الله حاج شیخ محمد حسین سبحانى خیابانى ، یكى از عالمان و فقیهان تبریز بود كه بیش از 50 سال به كار تدریس، تألیف، راهنمایى مردمان و پرورش شاگردان اشتغال داشت.
آیت الله سبحانى، پس از فراغت از تحصیلات ابتدایى، در مكتبخانه مرحوم میرزا محمود فاضل فرزند فاضل مراغى از شاگردان شیخ اعظم انصارى) به فراگیرى متون ادب پارسى پرداخت و كتابهایى مانند: گلستان، بوستان، تاریخ معجم، نصاب الصبیان، ابواب الجنان و غیره را فرا گرفت . سپس در 14 سالگى (361 ق)رهسپار مدرسه علمیه طالبیه تبریز گردید و به آموختن مقدمات علوم و سطوح پرداخت. علوم ادبى را نزد مرحومان: حاج شیخ حسن نحوى و شیخ على اكبر نحوى، و بخشى از مطول، منطق منظومه و شرح لمعه را در محضر علامه بزرگوار میرزا محمد على مدرس خیابانى صاحب ریحانة الأدب (م 1373 ق) بیاموخت و این همه پنج سال (تا 1365 ق) به طول انجامید.
استاد سبحانى، در آن زمان سخت مشغول تعلیم و تعلم (دروس مقدمات) و مباحثه و تألیف بود . یادگار قلمى ایشان از آن زمان (با اینكه نوجوانى 17 ساله بود) دو كتاب است كه هم اینك موجود مى باشد:
1. معیار الفكر (در منطق)،
2. مهذب البلاغة (در علم معانى، بیان و بدیع). [4]
دگرگونى در آذربایجان و ظهور فرقه دمكرات به رهبرى پیشه ور و غلام یحیى (در شهریور 1325 ش) و تشكیل حكومت وابسته به شوروى، عرصه را براى تحصیل تنگ كرد و به همین جهت، استاد لازم دید محیط تحصیل را عوض كرده و رهسپار حوزه علمیه قم گردد. لذا در مهرماه 1325 شمسى وارد قم شد و به تكمیل سطوح، همت گماشت. بقیه فرائد الاصول را نزد مرحوم آیت الله حاج میرزا محمد مجاهدى تبریزى (1327 ـ 1379 ق) و آیت الله حاج میرزا احمد كافى (1318 ـ 1412 ق) آموخت و كفایة الاصول را هم نزد مرحوم آیت الله العظمى گلپایگانى (م 1414 ق)آموخت.
آیت الله سبحانى پس از تكمیل سطوح عالیه در 1369 ق، به درسهاى خارج فقه و اصول راه یافت و به خوشه چینى از محضر بزرگان زیر پرداخت:
1. مرحوم آیت الله العظمى بروجردى (1292 ـ 1380 ق) كه در آن روزها مبحث وقت از كتاب صلاة را تدریس مى فرمود.
2. مرحوم آیت الله حاج سید محمد حجت كوهكمرى (1301 ـ 1372 ق) كه در آن زمان تدریس خارج بیع را آغاز كرده بود.
مرحوم آیت الله بروجردى، شاگردان خویش را با آراى قدما، فتاوى اهل سنت، و نیز تتبع در اسناد و فهم روایات و ریشه یابى مسائل آشنا مى ساخت و درس مرحوم آیت الله حجت نیز، از نظر دسته بندى مطالب و نتیجه گیرى، امتیاز خاصى داشت.
3. مرحوم آیت الله العظمى امام خمینى (1320 ـ 1409 ق)كه در آن زمان بحث استصحاب را مطرح مى فرمود. [6]معظم له تا پایان دوره اول درس اصول حضرت امام، به درس ایشان حاضر گشت آنگاه بر آن شد تا مجموع درسهاى ایشان را به دقت ضبط كند و تحریر نماید، كه این كار در ضمن 7 سال (1330 ـ 1337 ش) انجام گرفت و در همان زمان به چاپ رسید.
حضرت آیت الله سبحانى به غیر از تحصیل دروس فقه و اصول، به آموختن فلسفه و كلام و تفسیر نیز اشتغال داشت. استاد از دوران نوجوانى به مسائل فكرى و عقلى كشش بسیار زیادى داشت و به شخصیتهاى متفكر و اساتید منطق و معقول ارجى شایان مى نهاد.
از همین رو در تبریز به محضر مرحوم آیت الله حاج سید محمد باد كوبه اى (م 1390 ق) شتافت و از او شرح قواعد العقائد علامه را بیاموخت. سپس در حوزه علمیه قم مطالعات فلسفى خویش را با شركت در درسهاى منطق و فلسفه حضرت آیت الله علامه سید محمد حسین طباطبائى (م 1402 ق)تكمیل نمود و در سالهاى 1328 تا 1330 ش شرح منظومه و سپس از آن بخش اعظم اسفار را نزد ایشان فرا گرفت و همزمان، در جلسه شبهاى پنجشنبه و جمعه علامه طباطبائى، كه در آن فلسفه مادى به نقد كشیده مى شد و نگارش كتاب ارزشمند «اصول فلسفه و روش رئالیسم» توسط استاد شهید آیت الله مطهرى حاصل آن جلسات بود، شركت جست و پس از پایان این دوره به خواست حضرت استاد علامه، كتاب اصول فلسفه را به عربى باز گرداند كه اولین جلد آن با تقریظ علامه طباطبائى به چاپ رسید.
استاد آیت الله سبحانى، از زمان تحصیل (1362 ق/1322 ش) به تدریس مقدمات مى پرداخت و پس از آنكه به حوزه علمیه قم آمد (18 سالگى) كار تدریس را ادامه داد و پس از زمانى چند نیز به تدریس سطوح پرداخت. ایشان نزدیك به 7 سال مطول، چند دوره معالم و لمعتین، 7 دوره فرائد شیخ انصارى (در 21 سال)، چند دوره مكاسب و كفایه، و پنج مرتبه شرح منظومه (در 10 سال) را تدریس نمود.سال 1394ق - 1354 ش نیز بر اثر اصرار فضلا و طلاب علاقمند حوزه، درس خارج فقه و اصول را تشكیل داد كه تا كنون بحمد الله ادامه دارد.درس خارج اصول ایشان یكى از شاخصترین حلقه هاى درسى حوزه به شمار مى رود و از مزایاى آن این است كه هر روز درس معظم له زیر نظر ایشان به چاپ رسیده و بیش از 600 نفر در آن شركت مى نمایند .
استاد معظم تا كنون سه دوره كامل اصول و هر دوره در 6 سال، تدریس نموده و هم اكنون چهارمین دوره آن را پشت سر مى نهد. تقریرات این درسها بسیار است و یك دوره كامل آن در 4 جلد به نام المحصول فى علم الأصول به چاپ رسیده است. نیز جناب ایشان در طول بیش از 20 سال تدریس منظم خارج فقه، تاكنون مباحث مختلفى را بحث نموده است كه عبارتند از: كتب زكات، حدود، دیات، قضاء، مضاربه (دو بار)، مكاسب محرمه، خیارات، ارث، طلاق، نكاح، خمس و بسیارى از فضلاى حوزه به ضبط افادات استاد پرداخته اند، كه برخى از آنها نیز به چاپ رسیده است . همچنین استاد سالیان درازى كتاب عمیق اسفار را براى گروه بسیارى تدریس نموده است كه پاره اى از آنان اكنون خود از اساتید فلسفه به شمار مى روند. ایشان به غیر از تدریس منظم فقه، اصول و فلسفه در حوزه علمیه، سالیان دراز به آموزش عقاید، رجال، درایه، تاریخ اسلام و تشیع، ملل و نحل، تفسیر و ادبیات پرداخته و در هر یك از آنها آثار مفید و متعددى را به جامعه اسلامى تقدیم نموده است.
در سالهاى 1337 و 1338 ش خلأ فكرى بر جوانان كشورمان حاكم بود و غالب مجلات كشور وابسته به دولت فاسد بودند و كمتر مجله اى بود كه به طور مستقیم و غیر مستقیم به تخریب بنیانهاى اخلاقى و فرهنگى نپردازد. از همین رو استاد و گروهى از فضلاى حوزه تصمیم گرفتند تا شالوده بناى یك مجله وزین فكرى اسلامى را بریزند، و اینچنین بود كه مجله «درسهایى از مكتب اسلام» تأسیس شد.
روزهاى نخست تصور نمى رفت كه مجله مزبور تا این اندازه مورد استقبال جامعه مذهبى كشور قرار گیرد، اما به مرور زمان مجله سراسر ایران را فرا گرفت و در برخى اوقات با شمارگان بیش از صد هزار منتشر گردید. استاد در این مجله با نگارش تاریخ اسلام و تفسیر قرآن آثار ماندگارى از خویش به یادگار نهاد و هم اكنون نیز صاحب امتیاز آن بوده و مجله تحت سرپرستى ایشان به حیات علمى خود ادامه مى دهد.
استاد معظم حضرت آیت الله سبحانى از روز نخست در مبارزات حق طلبانه روحانیت بر علیه رژیم فاسد شركت داشت و نامش هماره در ذیل اعلامیه هاى مدرسین حوزه علمیه قم دیده مى شد . ایشان پس از پیروزى انقلاب اسلامى (كه ثمره شیرین مجاهدات روحانیت و مردم مسلمان ما بود) براى شركت در انتخابات مجلس خبرگان قانون اساسى، احساس وظیفه نمود و به امر و ترغیب امام خمینى قدس سره از استان آذربایجان شرقى نامزد شد و با آراى میلیونى مردم استان (به عنوان نماینده اول)انتخاب شد. در تنظیم قانون اساسى (هم از نظر تعبیر و هم از نظر محتوا) تأثیر بسزایى داشت و مرحوم آیت الله شهید دكتر بهشتى رسما از تریبون مجلس از دقت و ژرف نگرى ایشان تقدیر به عمل آورد.
از هنگامى كه پایه مجله مكتب اسلام گذاشته شد، نگارش تفسیر قرآن بر عهده حضرت آیت الله سبحانى قرار گرفت و استاد در طول سالیان متمادى به نگارش تفسیر قرآن پرداخت و از این رهگذر به ترجمه و توضیح سوره هاى: توبه، رعد، فرقان، لقمان، حجرات، حدید، صف و منافقین توفیق یافت. در خور ذكر كه استاد پس از گذشت زمانى چند به ضرورت تفسیر موضوعى قرآن پى برد و به این نتیجه رسید كه: قرآن مجید در موضوعات گوناگون به بحث و بررسى پرداخته است، اما آیات هر موضوع، در محل واحدى گرد نیامده و چه بسا آیات یك موضوع در سوره هاى مختلف پخش شده است و نتیجه گیرى كلى از آیات قرآنى درباره هر عنوان، در گرو آن است كه آیات در جاى واحدى جمع آورى شود و آنگاه با ملاحظه مجموع آیات، و احیانا با پرتوگیرى از تبیینات حضرات معصومین علیهم السلام، دیدگاه قرآن مشخص شود. البته نخستین كسى كه این باب را بر روى ما و دانشمندان گشود، مرحوم علامه مجلسى است كه در كتاب ارزشمند بحار الانوار در هر باب، آیات آن را گرد آورده و به صورت كوتاه (مانند تفسیر بیضاوى و یا طبرسى) تفسیر نموده است.
استاد در این راستا به بررسى و تفسیر آیات عقاید اسلامى پرداخت و در این مورد تفسیر بى همانند «مفاهیم القرآن» را در 7 جلد به رشته تألیف كشید، كه از همان زمان انتشار مورد تقدیر دانشمندان جهان اسلام قرار گرفت. استاد بزرگوار پس از چندى به نیاز شدید جامعه فارسى زبان به این گونه تفاسیر آگاه شد و بر آن شد تا با استفاده از كتاب فوق، نخستین تفسیر موضوعى قرآن به زبان فارسى را نگارش دهد كه به فضل الهى به نوشتن كتاب «منشور جاوید قرآن»، توفیق یافت كه تا كنون 14 جلد آن در تفسیر موضوعات مختلف قرآن مجید چاپ و منتشر شده است.
استاد آیت الله جعفر سبحانى كه توفیق داشتند از هیجده سالگى قلم بزنند و در وادى تحقیق و نگارش گام بردارند، در طول 48 سال، ارزش آنچه را كه در دست یافتن به مآخذ و منابع از دست مى رود به خوبى احساس كردند و همواره به تأسیس مركزى ویژه محققین و مؤلفین مى اندیشیدند كه در آن بتوان بدون طى مراحل دست و پا گیر، به مخزن كتابخانه مراجعه مستقیم كرد و به دور از جار و جنجال روز مرگیها، در سالن مطالعه آن یا اتاقهاى مخصوص مؤلفین و محققین به تألیف و تحقیق پرداخت. با پیروزى انقلاب اسلامى ایران زمینه تحقق این اندیشه فراهم شد و با همت بلند و تلاش پیگیر ایشان و همراهى جمله اى از فرهنگدوستان نخستین گام یعنى هسته مركزى مؤسسه تعلیماتى و تحقیقاتى امام صادق علیه السلام در سال 1359 ش تأسیس و در روز عید غدیر افتتاح شد.
این مؤسسه كه با انگیزه فراهم آوردن كتابخانه اى ویژه براى محققین و مؤلفین تأسیس شد، بنا بر مقتضیات زمان و احساس نیازهاى اساسى دیگر، مواردى چند را به دستور كار خود افزود كه فشرده آن عبارت است از:
1. تربیت و آموزش استعدادهاى جوان براى تحقیق در مسائل اسلامى، بویژه تفسیر، حدیث و عقاید،
2. احیاى متون اسلامى و تحقیق بر روى آثار بزرگان شیعه،
3. نقد آثار روز درباره اسلام،
4. پاسخ به سؤالات دینى،
5. انتشارات جزوه هاى مختصر در زمینه مسائل اسلامى.
از زمانى كه پایه تأسیس رشته هاى تخصصى: تبلغ، تفسیر و كلام در حوزه علمیه قم گذاشته شد، سرپرستى این رشته به عهده حضرت آیت الله سبحانى نهاده شد و ایشان با كمال دلسوزى به سرپرستى دانشجویان و داوطلبان این رشته پرداخته است.
آموزش این رشته و تخصص آن در آن چهار سال به طول مى انجامد و ارزش علمى آن برابر دكترا است. دانشجویان پس از چهار سال برنامه فوق تخصصى دارند و سرانجام تدریس كتابهاى فلسفى و كلامى را بر عهده مى گیرند.
نیز به وسیله استاد، مجله علمى كلام اسلامى انتشار یافت كه خود سر فصل جدیدى در مجلات علمى كشورمان به شمار مى رود. هم اكنون 36 شماره از این فصلنامه به چاپ رسیده است.
استاد معظم حضرت آیت الله سبحانى از دیر زمان به دفاع از باورهاى عقیدتى شیعه پرداخته و در این راستا كتابهاى فراوانى را به نگارش در آورده است. وى اولین گام را با نگاشتن كتاب «تفسیر صحیح آیات مشكله قرآن» در نقد كتاب «تفسیر آیات مشكله قرآن» برداشت و پس از آن با احساس ضرورت، به نقد كتاب محرف و مشوة «32 سال» پرداخت. در سالهاى بعد براى روشن ساختن عقاید شیعه براى غیر شیعیان و تفهیم علمى آن براى دیگران به نوشتن كتابهایى پیرامون مسأله امامت، خلافت پیامبر، بدا، توسل، شفاعت، رجعت، امامان دوازده گانه، مجموعه اعتقادات شیعه، شخصیتهاى شیعى و نقش فرهنگ شیعى در پیشبرد تمدن اسلامى و تاریخ تشیع پرداخت و الحق در این راستا به خوبى از عهده بر آمده است.
از آن روز كه نغمه شوم وهابیت در سرزمین اسلامى حجاز طنین افكند و پیروان متحجر و خشك سر آن به حمله و سركوب دیگر مذاهب اسلامى پرداختند، عده بسیارى از دانشمندان بزرگ مسلمان به نقد و رد این آیین پوشالى پرداختند و به خوبى از عهده بر آمدند. یكى از آنان كه در سالیان اخیر به مبارزه اى پى گیر با عقاید خرافى آنان پرداخته و كتابهایش موج جدیدى از بیدارگرى اسلامى را در كشورهاى مسلمان ایجاد نموده، حضرت آیت الله جعفر سبحانى است . ایشان با تألیف كتابهایى نظیر: الوهابیة فى المیزان، آیین وهابیت، التوحید و الشرك فى القرآن الكریم، الشفاعة و مفهومها، التوسل، خرافات و ترهات این دسته بى منطق را روشن ساخته و بسیارى را از خطر گمراهى باز داشته و سبب هدایت گروه بیشمارى از جوانان متدین (به خصوص در مغرب و سودان) گردیده و موجب صیانت آنان از فرو افتادن به دامان وهابیت شده است (كه این امر از تقدیرنامه هایى كه براى استاد فرستاده شده، هویدا است)

تألیفات
استاد معظم حضرت آیت الله سبحانى در طول سالیان دراز تدریس، تربیت شاگردان بسیار، بزرگداشت شعایر دینى، سخنرانى در مجامع فرهنگى، نگارش مقالات متعدد در مجلات معتبر علمى، مصاحبه هاى فراوان، تبلیغ ارزشهاى مذهبى، بنیاد مؤسسات تحقیقاتى و تأسیس مجلات علمى، به تألیفات بسیار در زمینه هاى مختلف دینى همچون: تفسیر، حدیث، فقه، اصول، كلام، تاریخ، فلسفه، ملل و نحل، رجال، درایه، علوم ادبى، دفاع از ساحت تشعى، نقد وهابیت و موضوعات دیگر نگاشته است، كه ما مهمترین آنها را به ترتیب موضوعى فهرست مى كنیم:

الف: تفسیر قرآن

الف/1(تفسیر ترتیبى):

1. تفسیر سوره رعد به نام قرآن و اسرار آفرینش.
2. تفسیر سوره فرقان به نام سیماى انسان كامل در قرآن.
3. تفسیر سوره توبه به نام در سرزمین تبوک
4. تفسیر سوره منافقون به نام دوست نماها.
5. تفسیر سوره حدید به نام قرآن و معارف عقلى.
6. تفسیر سوره حجرات به نام سیستم اخلاقى اسلام.
7. تفسیر سوره لقمان به نام مربى نمونه.

الف/2 (تفسیر موضوعى):

1. منشور جاویدان قرآن (14 جلد):
ج 1: شامل موضوعات: یكتا پرستى، نیكى به والدین، احترام جان انسان، فرزندكشى، مبارزه با فساد جنسى، حمایت از یتیم، عدالت در گفتار، ابعاد قسط و عدل، بعد جهانى جامعه، شكر و سپاس، اسراف و تبذیر، تعصب زبان در قرآن، قلب و فؤاد، قانونمندى جامعه و تاریخ، سنت هاى تغییر ناپذیر.
ج 2: مبانى توحید از دیدگاه قرآن.
ج 3: جهاد، هجرت، حق و باطل، اخلاص، نور و ظلمت، عوامل گمراهى، نعمت هاى جاویدان، وجدان، امید و ترس، روح، تأویل، عمل صالح، نسل صالح، خدا فراموشى، وسوسه هاى شیطان در تدبیر پیامبران، محكم و متشابه، راسخان در علم، تأویل در مقابل تنزیل، قرآن و یاران پیامبر .
ج 4: نفاق و سرگذشت منافقان، شناخت انسان.
ج 5: دلایل عصمت پیامبر اسلام، مقامات پیامبران و ولایت تكوینى آنان، امام در قرآن و عصمت ایشان.
ج 6: زندگانى پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم در قرآن (از ولادت تا بنیان مسجد قبا و تغییر قبله).
ج 7: زندگانى پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم در قرآن (از هجرت تا وفات).
ج 8: شفاعت، توبه، احباط و تكفیر، آگاهى سوم.
ج 9: جهان برزخ، تجسم اعمال، معاد جسمانى و روحانى، كیفرها و پاداشها.
ج .10 پیامبران در قرآن.
ج 11و 12: داستان پیامبران.
ج 13 و 14:تحلیل زندگانى پیامبران در قرآن.
2. مفاهیم القرآن (7 جلد):
ج 1: معالم التوحید فى القرآن الكریم (مسائل مربوط به شرك و توحید).
ج 2: حكومت اسلامى، برنامه ها و ویژگیها (نگارش: استاد جعفر الهادى). این كتاب تحت عنوان مبانى حكومت اسلامى توسط آقاى داود الهامى به فارسى ترجمه شده است.
ج 3: رسالت جهانى، امى بودن، خاتمیت و زندگى پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم در قرآن.
ج 4: اجر رسالت، معجزات و كرامات و شفاعت پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم در قرآن.
ج 5: عصمت پیامبران و امامان، عدالت صحابه و اطاعت سلطان جائر در قرآن.
ج 6: اسماء و صفات الهى.
ج 7: شخصیت و زندگى پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم
3. اصالت روح از نظر قرآن.
4. التوحید و الشرك فى القرآن الكریم.
5. شورا در قرآن و نهج البلاغه.
6. احمد موعود انجیل
7. مكتب وحى (مفهوم امى بودن پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم).
8. خاتمیت از نظر قرآن و حدیث و عقل. ترجمه: رضا استادى.

ب: علوم قرآنى

1. مرزهاى اعجاز: ترجمه بخشى از تفسیر البیان مرحوم آیت الله العظمى خوئى.
2. برهان رسالت (پیرامون قرآن و وجه اعجاز آن).

ج: كلام

1. شناخت صفات خدا.
2. آشنایى با اصول اسلام.
3. جهان بینى اسلامى (دیدگاه اسلام درباره هستى، دنیا، انسان در جهان).
4. الهیات و معارف اسلامى: .1 خدا و نظام آفرینش، .2 خدا و صفات جمال و جلال، .3 خدا و پیامبران، .4 خدا و پیامبر اسلام، .5 خدا و امامت، .6 خدا و معاد. نگارش و تنظیم: دانشمند معظم آقاى استادى.
5. نیروى معنوى پیامبران.
6. رسالت جهانى پیامبران(نبوت عامه).
7. فى ظل اصول الإسلام(شامل بحثهاى: توحید، شرك، بدعت، شفاعت، توسل، زیارت، حب اهل بیت، زندگى انبیاء پس از مرگ و امكان اتصال با آنان نگارش به قلم: استاد جعفر الهادى، الالهیات على هدى الكتاب و السنة و العقل(4 جلد)، نگارش به قلم: حسن مكى عاملى)..
8. معاد انسان و جهاد.
9. راه خداشناسى.
10. مصدر الوجود.
11. جبر و اختیا(نگارش: استاد على ربانى گلپایگانى).
12. حسن و قبح عقلى(نگارش: همو).
13. توسل(به عربى ترجمه شده است).
14. البداء فى الكتاب و السنة.
15. آگاهى سوم( پیرامون علم غیب ائمه اطهار علیهم السلام).
16. رهبرى است.
17. پیشوایى از نظر اسلام(اامت و خلافت).
18. سرنوشت از دیدگاه قرآن و حدیث و عقل.
19. شفاعت از دیدگاه قرآن و حدیث و عقل.
20. كاوشهایى پیرامون ولایت.
21. مفهوم العبادة فى الكتاب و السنة.
22. رؤیة الله.
23. الزیارة.

د: فلسفه

1. اصول الفلسفة (ترجمه جلد اول درسهاى استاد علامه طباطبایى).
2. فلسفه اسلامى و اصول دیالكتیك.
3. نظریة المعرفة. نگارش: حسن مكى عاملى.
4. سرنوشت از دیدگاه علم و فلسفه.
5. شناخت در فلسفه اسلامى.
6. هستى شناسى در مكتب صدر المتألهین.
7. تحلیلى از فلسفه ماركس.
8. نیروى محرك تاریخ.

ه: فقه.

1. المواهب فى أحكام المكاسب. نگارش. آقاى سیف الله یعقوبى.
2. المختار فى أحكام الخیار.
3. نظام الارث فى الشریعة الإسلامیة الغراء. نگارش آقاى سید محمد رضا پیغمبرپور.
4. نظام الطلاق فى الشریعة الإسلامیة الغراء. نگارش: آقاى سیف الله یعقوبى.
5. نظام المضاربة فى الشریعة الغراء.
6. كتاب الخمس.
7. قاعدتان فقهیتان: لا ضرر و رضا. نگارش: حسن ملكى عاملى.
8. الاعتصام بالكتاب و السنة(پیرامون: مسح پاها در وضو، سجده بر زمین، خمس در كتاب و سنت، ازدواج موقت، گذاشتن دستها بر روى هم در نماز، سه طلاق در یك مجلس، سوگند طلاق، طلاق در حیض و نفاس، عول و تعصیب، تقیه، ارث مسلمان از كافر، وصیت كمتر از ثلث، مصادر قانونگذارى نزد شیعه امامیه).
9. نظام النكاح فى الشریعة الإسلامیة الغراء.
10. سبع مسائل(پیرامون 7 مسئله فقهى اختلافى میان شیعه و سنى).

و: اصول

1. تهذیب الاصول(3 جلد)ـ تقریرات درس اصول حضرت امام خمینى قدس سره.
2. المحصول فى علم الأصول(4 جلد)ـ تقریرات درس اصول استاد سبحانى. نگارش: سید محمود جلالى مازندرانى.
3. الرسائل الأربع.
ملازمه حكم عقل و حكم شرع. نگارش به قلم: استاد.
التسامح فى أدلة السنن. نگارش به قلم: آقاى على اكبر كلانترى.
الاجتهاد فى أدلة السنن. نگارش به قلم: آقاى على اكبر كلانترى.
قاعدة لا ضرر. نگارش به قلم: شیخ على حیدرى.

ز: تاریخ

1. فروغ ابدیت (2 جلد): تجزیه و تحلیل كاملى از زندگانى پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم این كتاب به عربى، اردو، انگلیسى، تركى و اسپانیولى ترجمه شده و در سراسر جهان منتشر گردیده است.
2. فروغ ولایت: تجزیه و تحلیل زندگى امیر المؤمنین على علیه السلام.
3. زندگانى امامان به زبان ساده(به عربى ترجمه شده است).
4. الائمة الاثنى عشر.
5. تاریخ اسلام.

ج: رجال

1. كلیات فى علم الرجال.

ط: درایه

1. اصول الحدیث و أحكامه

ی:عقاید

1. بحوث فى الملل و النحل(7 جلد)
ج 1: تاریخ عقاید اهل الحدیث، حنابله و سلفیه.
ج 2: تاریخ امام اشعرى، شخیصتها و عقاید ایشان.
ج 3: ما تریدیه، مرجثه، جهمیه، كرامیه، ظاهریه و معتزله.
ج 4: زندگى ابن تیمیه و محمد بن عبد الوهاب و عقاید وهابیها.
ج 5: تاریخ خوارج، عقاید و مذاهب آنها.
ج 6:تاریخ تشیع، عقاید و مذاهب آن.
ج 7: تاریخ زیدیه، عقاید و شخصیتهاى آن.
2. فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامى( 4 جلد).
3. مع الشیعة الإمامیة فى عقائدهم.
4. الشیعة فى موكب التاریخ.
5. الشیعة و علم الكلام عبر القرون الأربعة.
6. آئین وهابیت(به اردو ترجمه شده است).
7. الوهابیة فى المیزان.

ك: متفرقات

1. بازگشت به عصر ایمان.
2. رمز پیروزى مردان بزرگ.
3. پرسشها و پاسخها.

ل: تراجم

1. شخصیتهاى اسلامى شیعه(2 جلد). نگارش آقاى مهدى پیشوایى. این كتاب به عربى ترجمه شده است.
2. زندگى بزرگان شیعه(در شماره هاى مختلف مجله مكتب اسلام).


Chanda
پنجشنبه 16 آذر 1396 10:45 ب.ظ
What's up it's me, I am also visiting this web page on a regular basis, this web site is
really good and the visitors are truly sharing fastidious thoughts.
Why is my Achilles tendon burning?
یکشنبه 15 مرداد 1396 08:33 ب.ظ
It's actually very complex in this active life to listen news on Television, thus I simply use world wide
web for that reason, and take the newest information.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر