تبلیغات
شناخت و معرفی اسلام - آداب تعلیم و تعلم در اسلام
شنبه 28 اسفند 1389

آداب تعلیم و تعلم در اسلام

   نوشته شده توسط: AMIR HASSAN SINAEE    نوع مطلب :حدیث ،

نام كتاب :(ترجمه کتاب شریف منیه المرید شهیدثانی)

مؤ لف : دكتر سید محمد باقر حجتى

حدود استفاده و بهره گیرى از كتب عاریتى 
كسى كه كتابى را - به عنوان عاریه و یا اجاره - از دیگرى مى گیرد حق ندارد بدون اجازه صاحب آن ، اشتباهات آنرا اصلاح كند، و یا در حاشیه آن چیزى بنویسد. و نیز مجاز نیست در جاهاى سفید و نانوشته آن - چه در آغاز و چه در پایان صفحه - چیزى را بنگارد، مگر آنگاه كه بداند و احراز كند مالك آن به چنین كارى راضى است .
باید نوشتن او نیز همانند نوشتن
(محدث ) باشد كه باید به نوشتن بر همان جزئى كه شنیده است اكتفاء نماید، یعنى باید عاریه گیرنده بر حسب آنچه شنیده و به همان اندازه اى كه اجازه دارد روى كتاب عاریتى بنویسد.
عاریه گیرنده نباید كتاب را سیاه و كثیف كند، و یا آنرا - بدون ضرورت - به عنوان عاریه و یا ودیعه و امانت در اختیار شخص دیگرى قرار دهد؛ حتى در موردى كه چنین كارى شرعا جائز مى باشد. او همچنین حق ندارد بدون اجازه صاحب آن ، از روى كتاب نسخه بردارى كند؛ زیرا استنساخ از كتاب ، یكنوع بهره بردارى و استفاده دیگرى است كه با بهره بردارى از كتاب به عنوان مطالعه ، فرق دارد و از آن ، سنگین تر و فزون تر است .
اگر كتابى به صورت
(وقف عام ) باشد و بهره بردارى از آن براى افراد مشخصى محدود نباشد، نسخه بردارى از آن - براى كسى كه نگاهدارى كتاب وقفى و انتفاع و استفاده از آن براى وى جائز باشد - بلامانع است . البته باید این استنساخ تواءم با حزم و احتیاط انجام گیرد. و اگر ناظر كتاب وقفى و یا كسى كه از طرف ناظر، ماءذون و مجاز است داراى اهلیت اصلاح كتاب باشد مى تواند آنرا اصلاح كند؛ بلكه مى توان گفت گاهى چنین اصلاحاتى به سر حد وجوب مى رسد. و چنانچه كتاب داراى ناظر خاصى نباشد، حق نظارت بر آن ، با حاكم شرع خواهد بود.
آنگاه كه عاریه گیرنده با اجازه صاحب كتاب و یا ناظر، در صدد استنساخ كتاب برمى آید، نباید (از كتاب عاریتى به عنوان زیردستى استفاده كند و) كاغذ را در میان صفحات آن قرار دهد، و نیز حق ندارد قلمدان را روى آن بگذارد و روى نوشته هاى كتاب ، خط بكشد.
و بطور خلاصه : باید كتاب را از هر گونه ضایعه - كه ناشى از مسامحه و سهل انگارى و كوتاهى ورزیدن در نگاهدارى آن است - حفظ و صیانت كند.
كیفیت نگاهدارى و صیانت كتب دیگران با كیفیت نگاهدارى كتبى كه ملك شخصى است تفاوت دارد؛ زیرا نوعى از تصرفاتى وجود دارد كه درباره كتب ملكى ، جائز و روا مى باشد؛ ولى همان تصرفات در مورد كتب عاریتى و امانتى روا نیست ؛ به ویژه در مورد كسانى كه در امر نگاهدارى كتب ، سهل انگار هستند؛ چون بسیارى از مردم بیحال و سردمزاج در مورد كتابهاى خود تصرفات و روش هائى تحقیرآمیز و نامناسب در پیش مى گیرند (و از كتابهاى شخصى به گونه اى بهره كشى مى كنند) كه در مورد كتاب هاى امانتى و عاریتى ، اعمال چنین روش هائى به هیچ وجه روا نمى باشد.
8 - دقت در نگاهدارى كتاب به هنگام مطالعه و استنساخ 
هنگام نسخه بردارى از كتاب و یا مطالعه آن ، نباید آن را به صورت باز و گسترده بر روى زمین قرار دهد؛ بلكه موظف است - به همان صورتى كه معمول و متداول مى باشد - آنرا میان دو كتاب و یا روى میز مخصوص به كتاب ، یعنى (رحل ) بگذارد تا رشته ها و پیوندهاى اوراق آن از هم گسیخته نشود و جلد و برگهاى آن سائیده و فرسوده و پاره نگردد.
9- كیفیت چیدن كتب و ترتیب آنها 
وقتى كه مى خواهد كتاب را در كنار كتب دیگر قرار دهد و آنها را پهلوى هم بچیند باید این كار را روى میز و یا تخته چوب و یا تخت بند و امثال آن بگذارد. بهتر است میان كتب و زمین فاصله اى وجود داشته باشد و آنها را در جائى مرتفع تر از زمین بگذارد تا دچار رطوبت و آبدیدگى و سائیدگى نشود.
اگر مى خواهد كتاب ها را روى تخته چوب مرتب سازد باید زیر و روى آن با عائقى صاف پوشانده شود، و نیز باید میان كتاب و چیزى كه ممكن است احیانا بدان صدمه اى وارد سازد و همچنین میان كتاب و تكیه گاه آن ، دیواره و مانند آن ، قرار دهد كه موجب فرسایش و سائیدگى كتاب نگردد.
لازم است در امر چیدن و نهادن كتب ، ادب و نزاكت را از لحاظ ارزش و حیثیت علوم و شرف آنها و شرف مصنفان و مؤ لفان آنها، رعایت كند. بنابراین باید ارزشمندترین و شریف ترین كتاب را بر روى همه كتابها قرار داده ، و بقیه كتب را بر حسب ارزش و اهمیت مذكور، به تدریج بر روى هم بچیند.
اگر در میان كتب ، قرآن كریم وجود داشته باشد باید آنرا بر فراز همه كتب و بر تارك تمام آنها قرار دهد؛ ولى بهتر است قرآن كریم را در كیف دسته دار بر میخ آهنین و یا هر نوع میخى كه بر روى دیوار طاهر كوبیده شده است بیاویزد؛ و به ترتیبى كه در زیر یاد مى شود كتابهاى دیگر را بچیند:
كتب حدیث صرف ، (یعنى كتبى كه صرفا سخنان معصومین (علیهم السلام ) در آن نگارش شده است )، تفسیر قرآن مجید، شرح و تفسیر حدیث ، اصول دین و اعتقادات ، اصول فقه ، فقه ، قواعد و دستور زبان عربى (صرف و نحو و معانى و بیان و و).
ضمنا باید دانست كه نباید كتابهاى داراى قطع بزرگ و پرحجم را بر روى كتابهاى داراى قطع كوچك تر قرار دهد تا مرتبا فرو نیفتند. و نیز نباید دریچه جلد كتاب را - كه متصل به جلد طرف چپ مى باشد و روى كتاب را مى پوشاند - مرتب به منظور نشانه گذارى ، در میان اوراق كتاب جا دهد؛ چون زیاده روى در این كار، موجب سرعت فرسایش و شكنندگى كتاب مى گردد، و لذا لازم است براى جلوگیرى از چنین فرسایشى ، در این كار، زیاده روى نشود.
شایسته است نام و عنوان كتاب را در كنار آخر صفحات ، از پائین آن بنویسد. فائده چنین كارى آنست كه مى تواند به هنگام نیاز، كتاب مورد نظر را شناسائى كرده و آنرا از لابلاى كتابهاى دیگر بیرون بكشد.
10- نباید كتاب را دست افزار حوائج روزمره قرار داده ، و به آن صدمه اى وارد  ساخت
(براى اینكه به كتاب ، صدمه اى وارد نشود) نباید آنرا مخزن و جایگاه ذخیره جزوه ها و كاغذپاره ها و امثال آنها قرار داده و لابلاى آنرا با اینگونه چیزها انباشته نمود. و نیز نباید از كتاب به عنوان : مخده ، بادزن ، ابزار كوبیدن و فشردن ، پشتى ، محل اتكاء، متكا، قتلگاه كك و حشرات دیگر و امثال آنها بهره بردارى كرد؛ به ویژه باید سعى نمود كه لابلاى اوراق كتاب از رهگذر كشتن حشرات ، آلوده نگردد.
نباید حاشیه كتاب و دو گوشه اوراق آنرا تا نمود، و براى نشانه گذارى از خرده چوب و یا چیزهاى خشك و زمخت استفاده كرد؛ بلكه باید با كاغذى لطیف و نازك ، محل مورد نظر را نشانه گذارى نمود. و چنانچه بخواهد محل مورد نظرش را با ناخن ، مشخص سازد نباید آنرا به شدت روى اوراق كتاب بفشارد.
11- باید كتب خریدارى شده را - به منظور اطمینان به صحت و تمامیت آن - بازبینى  ووارسى كرد
آنگاه كه كسى ، كتابى را به عاریت گرفت شایسته است به هنگام گرفتن و نیز هنگام اعاده ، آنرا با دقت نگاه كرده و در شناسائى آن اهمال ننمود. و نیز وقتى كتابى را خریدارى مى كند باید آغاز و انجام و میانه ها و ترتیب ابواب و اجزاء اوراق آنرا وارسى نمود و صفحات آنرا بازبینى كرد، و بالاخره صحت و درستى (و كمال و تمامیت ) آنرا معاینه نمود و بدان اهتمام ورزید.
یكى از طرقى كه مى تواند - به هنگام ضیق مجال و فرصت انسان براى بازرسى كتاب - در جهت اطمینان نسبى نسبت به صحت و كامل بودن كتاب ، آدمى را یارى دهد، وجود پیوستها و اصلاحات موجود در خود كتاب است ؛ چون وجود همین پیوستها و اصلاحات ، نمایانگر و شاهد و گواه بر صحت و تمامیت آن مى باشد
(485) .
یكى از بزرگان گفته است :
(( (لایضى ء الكتاب حتى یظلم ) )) :
كتاب نمى تواند درون خود را از لحاظ صحت و تمامیت ، بنمایاند و روشنگر درستى و كمال خود باشد مگر آنگاه كه از رهگذر اصلاح و الحاق ، دچار تیرگى گردد (و یا از راه اصلاح و الحاق ، بر آن ستم رود و به حدود نوشته ها تجاوز شود).
منظور این است كه انسان با مشاهده حك و اصلاح و تصرف در نوشته ها نسبة مطمئن مى گردد كه از طریق
(ضرب و كشط و الحاق )(486) ، كوششهائى در جهت اصلاح و تكمیل آن انجام گرفته است .


Sam
پنجشنبه 16 آذر 1396 09:38 ب.ظ
Thanks to my father who shared with me concerning this blog, this weblog is actually amazing.
Can you have an operation to make you taller?
سه شنبه 17 مرداد 1396 04:56 ق.ظ
I was suggested this web site by my cousin. I am not sure
whether this post is written by him as nobody else know such detailed
about my trouble. You are incredible! Thanks!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر